Sociale psychologie – Wat is het en waarom is het zo belangrijk?

Binnen het gebied van de psychologie kunnen we een onderscheid maken tussen toegepaste psychologie en basispsychologie. De basispsychologie bestudeert eenvoudige psychologische processen zoals perceptie, aandacht, geheugen, taal en leren. De toegepaste psychologie daarentegen richt zich op de studie van andere psychologische kenmerken die meer verband houden met het oplossen van problemen. Binnen de toegepaste psychologie zijn er verschillende aspecten, waarvan de sociale psychologie er één is.

De sociale psychologie kan worden gedefinieerd als de studie van de interactie van mensen, vooral in sociale groepen en situaties, en belicht de invloed van sociale situaties op het menselijk gedrag. Meer specifiek richt de sociale psychologie zich op de wetenschappelijke studie van hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke, ingebeelde of impliciete aanwezigheid van andere mensen (Allport, 1985).

Wat onderzoekt de sociale psychologie?

De sociale psychologie richt zich op het bestuderen van sociale relaties (Moscovici en Markova, 2006). Er wordt gesteld dat sociale psychologische processen verschillen van individuele psychologische processen. De sociale psychologie probeert zowel groepsgedrag als individueel gedrag te begrijpen wanneer men reageert op of nadenkt over de sociale omgeving.

De sociale psychologie heeft meer de neiging om het gedrag van mensen op groepsniveau te bestuderen dan iets anders. Zij probeert menselijk gedrag te beschrijven en te verklaren door het te herleiden tot psychologische variabelen. Op deze manier tracht de sociale psychologie theorieën over menselijk gedrag op te stellen die helpen om gedragspatronen te voorspellen voordat zij zich voordoen en om vervolgens in te grijpen. Door te weten welke factoren bepaald gedrag bevorderen, tracht zij in te grijpen en deze patronen op de een of andere manier te veranderen.

Topics within social psychology

De thema’s die de sociale psychologie omarmt zijn breed en gevarieerd (Gergen, 1973). Door ons te concentreren op enkele van de thema’s die haar voornaamste aandachtsgebied vormen, kunnen we haar identiteit aanwijzen. Sociale identiteit (Taylor en Moghaddam, 1994) of de mate waarin mensen zich identificeren en kenmerken delen binnen groepen is een factor die de sociale psychologie vaak bestudeert . Sociale identiteit zal vaak bepalen hoe de mensen zich zullen gedragen. Wanneer iemand zich bijvoorbeeld sterk identificeert met een groep, dan zal zijn gedrag overeenkomen met de normen en waarden van die groep.

Een ander klassiek thema in de sociale psychologie zijn stereotypen (Amossy en Herschberg Pierrot, 2001). Stereotypen zijn het beeld dat we van een andere groep hebben. Dit is meestal een vereenvoudigd en veralgemeend beeld dat alle leden van een specifieke groep tracht te categoriseren. Een veelvoorkomend stereotype in Europa is bijvoorbeeld dat Spanjaarden lui zijn. Mensen die dit stereotype van Spanjaarden hebben, zullen, wanneer ze toevallig met een Spanjaard te maken krijgen, denken dat hij lui is nog voor ze hem hebben leren kennen.

Sociale psychologie en vooroordelen

Vooroordelen zijn nauw verwant aan stereotypen (Dovidio, Hewstone, Glick en Esses, 2010). Vooroordelen zijn vooringenomen houdingen die ervoor zorgen dat we snel beslissingen nemen over een persoon of situatie. Het zijn oordelen die worden gemaakt op basis van onvolledige informatie, en zijn meestal negatief.

Dezer dagen geloven veel mensen ten onrechte dat alle moslims gewelddadig zijn en zelfs sympathiseren met terrorisme. Zelfs geconfronteerd met duidelijk bewijs tegen dit onjuiste oordeel, blijven veel mensen het geloven. Deze overtuigingen beïnvloeden hun gevoelens en gedrag ten opzichte van mensen die deze religie belijden.

Een ander studiegebied in de sociale psychologie zijn waarden (Ginges en Atran, 2014). Waarden zijn een set van richtlijnen die samenlevingen vaststellen om te kunnen voldoen aan hun verwachtingen. Waarden hebben de neiging om een sociale consensus te hebben en variëren tussen culturen. Waarden zijn zo belangrijk dat ze voor sommige mensen heilig worden. Ondanks de irrationaliteit van sommige waarden, zullen mensen ze tot het uiterste verdedigen en er zelfs grote offers voor brengen.

Gezien de grote verscheidenheid van onderwerpen die in de sociale psychologie worden bestudeerd, kunnen we niet op al deze onderwerpen ingaan. Enkele die niet besproken zijn, zijn agressie en geweld, socialisatie, teamwerk, leiderschap, sociale bewegingen, gehoorzaamheid, conformisme, en interpersoonlijke en groepsprocessen.

Belangrijke personen in de wereld van de sociale psychologie

Binnen het vakgebied van de sociale psychologie zijn er mensen geweest die een grote indruk hebben achtergelaten. Hier zijn enkele van hen:

  • Floyd Allport: Het meest bekend als de grondlegger van de sociale psychologie als wetenschappelijke discipline.
  • Muzafer Sherif: Bekend om het uitvoeren van het experiment van de “grot van dieven” waar een set van padvinders werd verdeeld in twee groepen om vooroordelen in sociale groepen te onderzoeken. Het experiment creëerde de Realistische Groep Conflict Theorie.
  • Solomon Asch: Wijdde zijn leven aan de studie van sociale beïnvloeding. Zijn studies over conformiteit zijn zijn bekendste werk, waarin hij lijnen van verschillende grootte gebruikte om te zien of de deelnemers de verkeerde antwoorden zouden geven. Zij gaven inderdaad het verkeerde antwoord, niet omdat zij dachten dat de antwoorden die zij gaven waar waren, maar gewoon om het eens te zijn met de antwoorden die andere mensen gaven.

  • Kurt Lewin: Bekend als de grondlegger van de moderne sociale psychologie. Hij leverde bijdragen aan de Gestalttheorie, bestudeerde het begrip sociale afstand en formuleerde de veldtheorie. Deze laatste toont aan dat het onmogelijk is het ware menselijke gedrag te leren kennen als zij zich buiten hun eigen omgeving bevinden.
  • Ignacio Martín-Baró: Behalve psycholoog was hij ook Jezuïtisch priester. Hij stelde voor dat de psychologie in verband moest staan met de sociale en historische omstandigheden van het gebied waar zij zich ontwikkelt. Zij moet ook verband houden met de aspiraties van de mensen die er wonen. Hij is de schepper van de Sociale Psychologie van de Bevrijding.

Andere belangrijke figuren

  • Stanley Milgram: Voerde experimenten uit van dubieuze ethiek. Het bekendste is zijn experiment inzake gehoorzaamheid aan gezag. Bij dit experiment gaf een deelnemer een andere deelnemer elektrische schokken in aanwezigheid van een gezagsdrager. Ook het Experiment van de Kleine Wereld is van zijn hand; dit staat ook bekend als de zes graden van scheiding.
  • Serge Moskovici: Bestudeerde sociale representaties. Dit is de manier waarop kennis opnieuw wordt geformuleerd wanneer groepen het overnemen, waardoor het van zijn oorspronkelijke vorm wordt vervormd. Serge is ook bekend om zijn studies over de invloed van minderheden.
  • Philip Zimbardo: Vooral bekend om het Stanford Prison Experiment. In dit experiment nam hij een aantal studenten en verdeelde ze in twee groepen – een groep van gevangenisbewakers en de andere van gevangenen. Hij stopte ze in een nagebouwde gevangenis in de kelder van de universiteit. Zij kwamen tot de conclusie dat het de situatie was die het gedrag van de deelnemers veroorzaakte en niet hun eigen persoonlijkheid.
  • Albert Bandura: toonde aan dat geweld in de media agressief gedrag stimuleert bij degenen die ernaar kijken. Hij voerde een experiment uit waarbij een model agressief gedrag vertoonde bij een pop, die vervolgens door kinderen werd nagebootst. Dit staat bekend als het Bobo Doll Experiment. Bandura is ook de schepper van de Theorie van Zelfgenoegzaamheid.

Samenvatting

Zoals we kunnen zien, richt de sociale psychologie zich op ons sociale gedrag. Dit is een grote onbekende voor degenen die erbuiten staan, en is een van de meest verrassende openbaringen voor mensen die besluiten psychologie te gaan studeren. Dit komt omdat wij vaak de macht onderschatten die andere mensen op ons hebben, hetzij direct, hetzij indirect. In die zin zien wij onszelf graag als volledig onafhankelijk, in staat om te handelen en te voelen zoals wij willen, zonder dat onze omgeving ons al te zeer beïnvloedt.

Maar deze studies over sociale psychologie hebben ons laten zien dat dit helemaal niet het geval is. Daarom zijn ze zo interessant, en daarom kan dit gebied van de psychologie ons zo verrijken met zijn ontdekkingen.

Bibliografie

Allport, GW (1985). The Historical Background of Social Psychology.

G. Lindzey & E. Aronson (Eds.). Het handboek van de sociale psychologie. New York: McGraw Hill.

Amossy, R., Herschberg Pierrot, A. (2001). Stereotypen en clichés. Buenos Aires.

Eudeba. Dovidio, JF, Hewstone, M., Glick, P. and Esses, VM (2010) “Vooroordelen, Stereotypering en Siscriminatie: Theoretical and Empirical overview”.

Dovidio, JF, Hewstone, M., Glick, P., and Esses, VM (eds.) The SAGE handbook of Prejudice, Stereotyping and Discrimination. Londen: SAGE Publications Ltd.

Gergen, K. J. (1973). Sociale psychologie als geschiedenis. Journal of Personality and Social Psychology, 26, 309-320.

Ginges, J. en Atran, S. (2014) “Sacred values and Cultural conflict”,

Gelfand, MJ, Chiu, CY, and Hong, YY (eds.) Advances in Culture and Psychology. New York: Oxford University Press, pp. 273-301.

Moscovici, S. & Markova, I. (2006). De wording van de moderne sociale psychologie. Cambridge, UK: Polity Press.

Taylor, D., Moghaddam, F. (1994). “Sociale identiteitstheorie”. Theorieën van intergroepsrelaties: International Social Psychological Perspectives (2e editie). Westport, CT: Praeger Publishers. pp. 80-91.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.